ข้อสอบสรุปความ ชุดที่ 1

ขอให้ท่านทำข้อสอบก่อน โดยจดคำตอบไว้ แล้วไปดูเฉลยด้านล่าง

ข้อที่ 1. แดงฉลาดกว่าขาว แต่เขียวฉลาดกว่าแดง และขาวฉลาดกว่าหยก ใครเป็นคนฉลาดที่สุด

ก. แดง

ข. เขียว

ค. ขาว

ง. หยก

จ. ยังสรุปแน่นอนไม่ได้

ข้อที่ 2. สุขภาพไม่แข็งแรง เพราะ ไม่ออกกำลังกาย ยรรยงป่วย ฉะนั้น

ก. ยรรยงไม่แข็งแรง

ข. ยรรยงทำงานมาก

ค. ยรรยงไม่ได้ออกกำลังกาย

ง. ยรรยงออกกำลังกายมากเกินไป

จ. ยังสรุปแน่นอนไม่ได้

ข้อที่ 3. ถ้ามณีมาบ้านฉันในวันหยุด ฉันจะว่ายน้ำกับมณี เมื่อวันหยุดที่ผ่านมา ฉันไม่ได้ว่ายน้ำกับมณี ฉะนั้น

ก. มณีมาบ้านฉัน

ข. มณีไม่มาบ้านฉัน

ค. ฉันไม่มีเวลาว่าง

ง. ฉันไม่ได้อยู่บ้าน

จ. ยังสรุปแน่นอนไม่ได้

เฉลย

ข้อที่  1. แดงฉลาดกว่าขาว แต่เขียวฉลาดกว่าแดง และขาวฉลาดกว่าหยก ใครเป็นคนฉลาดที่สุด

ก. แดง

ข. เขียว

ค. ขาว

ง. หยก

จ. ยังสรุปแน่นอนไม่ได้

วิเคราะห์

ข้อสอบข้อนี้ ค่อนข้างง่าย อ่านแล้วก็ควรจะรู้คำตอบเลย คือ เขียวฉลาดที่สุด เพราะ ข้อความที่ว่า “แต่เขียวฉลาดกว่าแดง”

ดังนั้น คำตอบที่ถูกต้องคือ ข้อ ข.

อย่างไรก็ดี เพื่อความแน่นอน เราอาจจะวาดแผนผังประกอบ ดังนี้

  

ข้อควรระวัง

ในการวาดแผนผังต้องใช้เวลาในการวาดพอสมควร อาจจะทำให้เสียเวลาในการทำข้อสอบข้ออื่นๆ

ข้อที่  2. สุขภาพไม่แข็งแรง เพราะ ไม่ออกกำลังกาย ยรรยงป่วย ฉะนั้น

ก. ยรรยงไม่แข็งแรง

ข. ยรรยงทำงานมาก

ค. ยรรยงไม่ได้ออกกำลังกาย

ง. ยรรยงออกกำลังกายมากเกินไป

จ. ยังสรุปแน่นอนไม่ได้

วิเคราะห์

เมื่ออ่านพบโจทย์ในลักษณะนี้ เดาเอาไว้ในใจก่อนเลยว่า จะต้องตอบ “ยังสรุปแน่นอนไม่ได้” เพราะเนื้อความของโจทย์ไม่เป็นไปตามหลักของตรรกวิทยา

จากเนื้อหาของโจทย์ ตัวเลือกทั้ง 4 ข้อ คือ ก. ข. ค. และ ง. เราไม่สามารถบอกได้ว่า เป็นไปตามนั้นหรือไม่

ดังนั้น คำตอบที่ถูกต้องคือ ข้อ จ.

ข้อที่  3. ถ้ามณีมาบ้านฉันในวันหยุด ฉันจะว่ายน้ำกับมณี เมื่อวันหยุดที่ผ่านมา ฉันไม่ได้ว่ายน้ำกับมณี ฉะนั้น

ก. มณีมาบ้านฉัน

ข. มณีไม่มาบ้านฉัน

ค. ฉันไม่มีเวลาว่าง

ง. ฉันไม่ได้อยู่บ้าน

จ. ยังสรุปแน่นอนไม่ได้

วิเคราะห์

เมื่อได้อ่านโจทย์แล้ว เราต้องนึกถึงคำท่องของเราที่ว่า

ยันหน้า ยันหลัง

ปฏิเสธหลัง ปฏิเสธหน้า

เพราะ เนื้อหาของโจทย์เป็นการปฏิเสธหลัง  ดังนั้น คำตอบต้องเป็น “ปฏิเสธหน้า” คือ มณีไม่มาบ้านฉัน

ดังนั้น คำตอบที่ถูกต้องคือ ข้อ ข.

หลักการทำข้อสอบสรุปความ

หลักทั่วไป

1- อ่านโจทย์

2- อ่านตัวเลือกของคำตอบ

3- หาข้อผิด 3 หรือ 4 ข้อ

4- กาข้อที่ถูกต้อง

สำหรับผมเอง เป็นความสามารถเฉพาะตัว เนื่องจากอ่านหนังสือได้เร็วมาก ผมจึงมักจะอ่านตัวเลือกที่เป็นคำตอบก่อน แล้วจึงไปอ่านโจทย์

การทำแบบนี้ ทำให้สามารถลดเวลาในการทำข้อสอบได้มาก

หลักการทำข้อสอบสรุปความ

1- จำคำท่องวิเศษไว้ให้ขึ้นใจ

ยันหน้า ยันหลัง  ปฏิเสธหลัง ปฏิเสธหน้า

2- ถ้ามีเวลาเหลือให้วาดวงกลมของออยเลอร์เพื่อช่วยในการพิสูจน์

3- ถ้าจำเป็นต้องเขียนแผนผัง ควรเขียนเพื่อความแน่นอน แต่ถ้าเวลาน้อย ก็ไม่ต้องเขียน

4- อย่านำความจริงของประสบการณ์ในชีวิตประจำวันมาใช้

คำแนะนำ

ก่อนที่จะสอบบรรจุเข้ารับราชการ ควรจะอ่านหนังสือทุกเล่มที่ขวางหน้า คิดด้วยหลักเหตุผลว่า ถ้าเราสอบเข้าทำงานได้ เราจะมีกินมีใช้ตลอดไป (ถ้าไม่โดนไล่ออกเสียก่อน) การอ่านหนังสือทุกอย่างที่ขวางหน้านั้น เป็นการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุด

ตัวอย่างที่ 1  สาวลำพูนทุกคนเป็นคนสวย คงเดชมีภรรยาเป็นชาวลำพูน ฉะนั้น

ก. คงเดชเป็นคนรูปหล่อ

ข. คงเดชชอบเมืองลำพูน

ค. คงเดชเป็นชาวลำพูน

ง. ภรรยาคงเดชสวย

จ. ยังสรุปแน่นอนไม่ได้

วิเคราะห์

เราอ่านโจทย์แล้ว อ่านตัวเลือกแล้ว เรามาหาข้อผิดกันก่อน

ก. คงเดชเป็นคนรูปหล่อ

ข้อนี้ผิด เพราะ ไม่มีข้อมูลในโจทย์ คือ โจทย์ไม่ได้เขียนไว้

ข. คงเดชชอบเมืองลำพูน

ข้อนี้ผิด เพราะ ไม่มีข้อมูลในโจทย์ หลายคนอาจจะเป๋ๆ แล้ว เมื่ออ่านข้อนี้ เพราะ โจทย์บอกว่า “คงเดชมีภรรยาเป็นชาวลำพูน”  

การที่คงเดชมีภรรยาเป็นชาวลำพูน ไม่ได้หมายความว่า คงเดชจะชอบเมืองลำพูน อาจจะเกลียดด้วยก็ได้

ค. คงเดชเป็นชาวลำพูน

ข้อนี้ผิด เพราะ ไม่มีข้อมูลในโจทย์ ด้วยเหตุผลเดียวกับข้อ ข.

เมื่ออ่านพบโจทย์ในลักษณะนี้ เดาเอาไว้ในใจก่อนเลยว่า จะต้องตอบ “ภรรยาคงเดชสวย” เพราะ เป็นข้อความที่เป็นไปตามหลักตรรกวิทยา

ง. ภรรยาคงเดชสวย

ข้อนี้ถูกนะครับ   เพื่อความแน่นอน เราต้องใช้วงกลมของออยเลอร์เข้ามาช่วยในการพิสูจน์  

ขอโชว์โจทย์อีกครั้งหนึ่ง ดังนี้  สาวลำพูนทุกคนเป็นคนสวย คงเดชมีภรรยาเป็นชาวลำพูน ฉะนั้น

วงกลมของออย์เลอร์จะมี 3 วง   วงใหญ่สุดเราต้องเป็นวงของคนสวย   ใครก็ตามอยู่ในวงนี้ จะต้องเป็นคนสวยทุกคน

ที่นี้โจทย์บอกว่า “สาวลำพูนทุกคนเป็นคนสวย”  เราก็ต้องเขียนวงที่สอง คือ สาวลำพูนไว้ในวงคนสวย 

ถ้าโจทย์บอกว่า “สาวลำพูนส่วนใหญ่เป็นคนสวย” เราก็อาจจะเขียนวงกลมสาวลำพูนให้ส่วนใหญ่อยู่ในวงคนสวย  อีกส่วนหนึ่งอยู่นอกวงกลม

ต่อมาโจทย์บอกว่า “คงเดชมีภรรยาเป็นชาวลำพูน”  เราก็ต้องวาดวงกลมที่สาม คือ วงกลมของภรรยาคงเดช ไว้ในสาวลำพูน

เมื่อดูจากภาพ  “ภรรยาคงเดช” มันก็ต้องเป็นคนสวยแน่ๆ  ไปไหนไม่ได้ 

ถ้าไม่เข้าใจ ต้องไปอ่านหนังสือตรรกวิทยาเบื้องต้นครับ  อาจจะเข้าใจได้มากขึ้น  หรือพยายามฝึกเขียนวงกลมออย์เลอร์บ่อยๆ

ตัวอย่างที่ 2  คนจีนขยันทุกคน นายดำขยัน ฉะนั้น

ก.  นายดำ เป็นคนจีน

ข.  นายดำ เป็นลูกเขยคนจีน

ค.  นายดำ ทำงานกับคนจีน

ง.  นายดำ ร่ำรวย

จ.  ยังสรุปแน่นอนไม่ได้

วิเคราะห์

เมื่ออ่านโจทย์ข้อนี้แล้ว จะเห็นว่า ไม่เข้ากฎคำท่องวิเศษของเราคือ  ยันหน้า ยันหลัง ปฏิเสธหลัง ปฏิเสธหน้า

คำตอบที่ถูกต้องในข้อนี้คือ ข้อ จ.

ตัวอย่างที่ 3  ก. สูงกว่า ข.  ข. ต่ำกว่า ค.  ค. สูงกว่า ง.  และ ก. ต่ำกว่า ง.  ดังนั้น

ก.  ค. สูงที่สุด

ข.  ก. สูงที่สุด ค.

ข. สูงกว่า ก.

ง.  ก. ต่ำกว่า ข.

จ. ยังสรุปไม่ได้

เมื่ออ่านพบโจทย์ในลักษณะนี้ เราควรเขียนแผนผังเพื่อช่วยในการทำข้อสอบ

อย่างไรก็ดี  ถ้าอ่านให้ดีๆ เราก็พอจะหาคำตอบได้  จากข้อความ ค. สูงกว่า ง.  และ ก. ต่ำกว่า ง.  คำตอบที่ถูกต้องในข้อนี้คือ ข้อ ง.

ต่อไป ลองเขียนแผนผังดู ดังนี้

คำตอบที่ถูกต้องในข้อนี้คือ ข้อ ก.

ลักษณะข้อสอบสรุปความ

1) แบบเงื่อนไข   ถ้าเกิด [1] แล้วเกิด [2]  และเกิด [1] สรุปได้ว่าเกิด [2]

ตัวอย่างที่ 1 ถ้าฝนตก แล้วแดดจะออก วันนี้ฝนตก ฉะนั้น

ก. วันนี้ แดดไม่ออก

ข. วันนี้ แดดออก

ค. พรุ่งนี้ ฝนไม่ตก

ง. พรุ่งนี้แดดไม่ออก

จ. ยังสรุปแน่นอนไม่ได้

ข้อนี้คำตอบที่ถูกต้องคือ ข้อ ข

ข้อควรจำ เมื่ออ่านแล้วพบโจทย์แบบนี้ ซึ่งข้อความของโจทย์สมเหตุสมผล (Valid) ตามหลักตรรกวิทยา โปรดจำไว้เลยว่า จะต้องมีคำตอบที่ถูกต้อง

ในการท่องจำ ต้องท่องแบบนี้

ยันหน้า ยันหลัง

2) แบบเงื่อนไข   ถ้าเกิด [1]  แล้วเกิด [2]  และไม่เกิด [2] สรุปได้ว่าไม่เกิด [1]

ตัวอย่างที่ 2 ถ้าฝนตก แล้วแดดจะออก วันนี้แดดไม่ออก ฉะนั้น

ก. วันนี้ ฝนไม่ตก

ข. พรุ่งนี้ แดดจะออก

ค. พรุ่งนี้ แดดไม่ออก

ง. วันนี้ ฝนอาจจะตก

จ. ยังสรุปแน่นอนไม่ได้

ข้อนี้คำตอบที่ถูกต้องคือ ข้อ ก

ข้อควรจำ เมื่ออ่านแล้วพบโจทย์แบบนี้ ซึ่งข้อความของโจทย์เป็นไปตามหลักตรรกวิทยา โปรดจำไว้เลยว่า จะต้องมีคำตอบที่ถูกต้อง

ในการท่องจำ ต้องท่องแบบนี้

ปฏิเสธหลัง ปฏิเสธหน้า

รวมทั้ง 2 ลักษณะของต้น ขอให้ท่องจำไว้ว่า

ยันหน้า ยันหลัง

ปฏิเสธหลัง ปฏิเสธหน้า

3) แบบเงื่อนไข   ถ้าเกิด [1]  แล้วเกิด [2]  และไม่เกิด [1] แบบนี้ จะสรุปแน่นอนไม่ได้

ตัวอย่างที่ 3 ถ้าฝนตก แล้วแดดจะออก วันนี้ ฝนไม่ตก ฉะนั้น

ก. วันนี้ แดดไม่ออก

ข. วันนี้ แดดอาจจะออก

ค. พรุ่งนี้ แดดอาจจะไม่ออก

ง. พรุ่งนี้ ฝนจะตก

จ. ยังสรุปแน่นอนไม่ได้

ข้อนี้คำตอบที่ถูกต้องคือ ข้อ จ

ข้อควรจำ  โจทย์ในลักษณะนี้ ข้อความของโจทย์ไม่สมเหตุสมผล (Invalid) ตามหลักตรรกวิทยา คำตอบส่วนใหญ่จะเป็น “ยังสรุปแน่นอนไม่ได้”

อย่าเอาประสบการณ์ในชีวิตประจำวันมาตอบโจทย์ทางตรรกวิทยา เพราะ หลักการของตรรกวิทยาจะยึดความหมายที่ได้จากรูปแบบทางตรรกวิทยาเป็นหลัก

แม้ความหมายที่ได้จากรูปแบบดังกล่าว จะดูพิลึกพิลั่นเพียงไร ก็ต้องตีความไปตามหลักการอย่างนั้น

4) แบบเงื่อนไข   ถ้าเกิด [1]  แล้วเกิด [2]  และเกิด [2] แบบนี้ จะสรุปแน่นอนไม่ได้

ตัวอย่างที่ 4 ถ้าฝนตก แล้วแดดจะออก วันนี้ แดดออก ฉะนั้น

ก. วันนี้ ฝนจะตก

ข. วันนี้ ฝนไม่ตก

ค. พรุ่งนี้ ฝนจะตก

ง. พรุ่งนี้ แดดจะออก

จ. ยังสรุปแน่นอนไม่ได้

ข้อนี้คำตอบที่ถูกต้องคือ ข้อ จ

ข้อควรจำ เหมือนแบบที่ 3

5) แบบเงื่อนไข   จะเกิด [1]  หรือเกิด [2]  และไม่เกิด [1] แล้วสรุปได้ว่า เกิด [2] และถ้าไม่เกิด [2] แล้วสรุปได้ว่าเกิด [1]

ตัวอย่างที่ 5 ปีนี้ เขาจะต้องตกงาน หรือไม่ก็ต้องป่วยหนัก แต่เขาไม่ตกงาน ฉะนั้น

ก. เขาป่วยหนัก

ข. เขาไม่ป่วยหนักแล้ว

ค. เขาได้งานดี

ง. เขาตั้งใจทำงาน

จ. ยังสรุปแน่นอนไม่ได้

ข้อนี้คำตอบที่ถูกต้องคือ ข้อ ก

ข้อควรจำ เราต้องยึดตามรูปแบบทางตรรกวิทยาเท่านั้น

6) แบบเหตุบังคับ

ตัวอย่างที่ 6 นกทุกชนิดบินได้ ปลาเป็นนกชนิดหนึ่ง ฉะนั้น

ก. ปลาบินได้

ข. ปลาบินไม่ได้

ค. ปลาเป็นสัตว์น้ำ

ง. นกกินปลา

จ. ยังสรุปแน่นอนไม่ได้

ข้อนี้คำตอบที่ถูกต้องคือ ข้อ ก

ข้อควรจำ  ในการหาคำตอบของโจทย์ในลักษณะนี้ เราต้องใช้วงกลมของออยเลอร์ (Euler’s Circles) เข้ามาช่วยในการพิสูจน์

  

ขั้นแรก วงกลมให้ใหญ่ที่สุด นั่นคือ ขอบเขตของสัตว์ที่บินได้

ขั้นที่สอง เขียนวงกลมสำหรับนกทุกชนิด ไว้ในวงกลมแรก แสดงว่า นกทุกชนิดต้องบินได้ เพราะ อยู่ในขอบเขตของวงกลมบินได้

ขั้นที่สาม เขียนวงกลมของปลาไว้ในวงกลมที่สอง ซึ่งเป็นวงกลมของนก จะเห็นว่า ปลาอยู่ในวงกลมของสัตว์บินได้ด้วย

ดังนั้น ปลาจึงบินได้ตามหลักการของตรรกวิทยา

ขอย้ำ ห้ามนำความจริงในชีวิตประจำวันมาใช้กับข้อสอบลักษณะนี้